Beslenme ve Göz

Görme işlevi ışık gerektirir. Nesnelerden yansıyan ışık saydam ve ışığı kıran göz katmanlarından geçerek gözün arkasındaki retina dediğimiz tabakaya düşer. Retinada ışığa duyarlı, ışık enerjisini elektrik enerjisine çeviren, özel sinir hücreleri vardır. Bu hücrelerin içinde bulunan ışığa duyarlı rodopsin maddesinin oluşumu için A vitamini vazgeçilmezdir. Tek başına A vitamini yetersizliği normal görmenin ve gözün alacakaranlığa alışma fonksiyonunun bozulmasına yol açar. Rod ve kon hücreleri dediğimiz bu hücrelerin ışık etkisiyle başlattığı elektriksel ileti sinirler ile beyindeki görme merkezine ulaştırılır ve görme eylemi böylece başlar. Retinada ışığın tetiklediği bu süreçte oksidasyon fazladır. Oksidasyona bağlı oluşabilecek hücre hasarını azaltmak için retinadaki hücrelerde ve göz içini dolduran sıvıda antioksidan dediğimiz maddeler ve enzimler bulunur. 

Bu enzimler fonksiyon gösterebilmek için çinko gibi bazı elementlere ihtiyaç duyarlar. Gıda takviyesi olarak antioksidanların ve çinkonun kullanılmasının, katarakt ve yaşa bağlı makula dejenerasyonu kısaca SMD dediğimiz ileri yaşla ortaya çıkan göz hastalıklarının seyrine etkisi 1992 yılında ABD de çok merkezli başlatılan AREDS çalışması ile araştırılmıştır. 4757 kişi üzerinde yapılan bu çalışmada ortalama tedavi süresi 6 yıldı. Araştırmada antioksidan vitaminler olan vitamin C, vitamin E, beta-karotenin ve antioksidan enzimlere yardımcı mineral olan çinkonun etkinliği değerlendirildi. 

Sonuçta günlük 500 mg C vitamini, 400 IU E vitamini, 15 mg betakaroten ve 80 mg çinko oksit kullanımının SMD ye bağlı ilerleyen görme kaybını azalttığı ancak kataraktın ilerleyişine etki etmediği gösterildi. Sigara içen kişilerde betakaroten takviyesinin akciğer kanseri riskini artırdığının gösterilmesi üzerine betakaroten tedaviden çıkarılarak AREDS2 adında yine çok merkezli ikinci çalışma başlatıldı. AREDS2 çalışması 4203 kişi üzerinde yapıldı. Çalışmada günlük 500 mg C vitamini, 400 IU E vitamini, 80 mg çinko ve betokaroten yerine yine karotenoid ailesinden 10 mg lutein ve 2 mg zeaksantin ayrıca antioksidan aktivitesi olan omega-3 kullanıldı. Sonuçta lutein ve zeaksantin eklenmesinin orijinal AREDS çalışmasına göre SMD hastalığının yavaşlatılmasına ilave iyileştirici etki yaptığı ancak omega-3 eklenmesinin sonuçları etkilemediği gösterildi. 

Bu bilgilere dayanarak, gözlerimize faydası olduğu bilimsel olarak kanıtlanmış bu antioksidan vitamin ve mineralleri beslenme ile doğal yoldan nasıl alabiliriz ve beslenmemizi göz sağlığımızı koruyacak şekilde nasıl düzenleyebiliriz? Göz sağlığımız için gereken vitamin ve minerallerden zengin besinler hangileridir? Yanlış beslenmenin bir sonucu olan obezitenin yol açtığı diyabet, yüksek tansiyon, yüksek serum kolesterol seviyeleri gözlerimizde ne çeşit hastalıklar meydana getirir?